Verslag studiereis Denemarken – VUC Syd, iBooks en een kapotte airco

Het is iets voor tienen, woensdagochtend 3 juni. Een groep docenten verzamelt zich op het Jaarbeursplein in Utrecht. De grootte van de bagage (of het ontbreken daarvan) wordt besproken en de iSG-­vlag ligt uitgestald op de trappen naar het Centraal Station. De bus is vertraagd, maar eenmaal op de snelweg zijn we al snel in Apeldoorn waar de laatste deelnemers van deze Denemarken­-reis het gezelschap versterken: we zijn compleet en er helemaal klaar voor! De airconditioning helaas niet, maar dat mocht voor de meesten de pret niet drukken.

Met een delegatie van negentien man, bestaande uit docenten en teamleiders, reisde de iSG begin juni af naar Haderslev, een klein stadje met krap 30.000 inwoners. Aan de rand van de stad staat VUC Syd, oftewel Volwassenen Onderwijs Centrum Zuid. Naast dat deze school speciaal voor het eigen onderwijs iBooks maakt die over heel de wereld hoge ogen gooien, hebben ze ook hun hele gebouw ontworpen vanuit één centrale vraag: hoe verander ik mijn leerling van passieve ontvanger in een actieve initiatiefnemer? Een buitengewoon interessante school om eens een kijkje bij in de keuken te nemen.

Voor we donderdag koers zetten richting de school hebben we eerst nader kennis met elkaar gemaakt. Of beter gezegd: met de stand van zaken op elkaars scholen. In totaal waren er afgevaardigden van elf scholen met ons mee; grote kans dus dat we ook nog van elkaar konden leren gedurende de drie dagen. Wat wel meteen duidelijk werd, was dat we op alle scholen nog steeds tegen vergelijkbare problemen blijven aanlopen: copyright, gebrek aan standvastigheid en visie, kwakkelende infrastructuur en gebrek aan relevante content.

De school
Vanaf het moment dat we VUC Syd binnen treden merk je dat dit geen normale school is. Het glasperkje (nee hier hoort geen grasperkje te staan) van blauw glas met een paar kleine boompjes verraadde zoiets voor de entree ook al, maar toch. We staan in een groot licht gebouw; helder, overzichtelijk en opgeruimd. In de
kantine, die ook open was voor de lokale bevolking, wordt gezond en voedzaam eten geserveerd dat vervaardigd wordt uit biologisch en lokaal verkregen voedsel. Want, zo laten we ons vertellen, we willen dat de school onderdeel is van de samenleving. Niet alleen sturen we de leerlingen de deur uit voor opdrachten, we proberen ook de mensen van buitenuit de school in te krijgen. Zo worden er openbare lezingen georganiseerd, maar exposeren er ook geregeld kunstenaars.

Denemarken  - 36Wat opvalt als je door de school loopt is dat er bijna geen klaslokalen zijn. Er zijn ruime, open gebieden of locaties waar je als docent afspreekt met je leerlingen. Een soort leerpleinen. Als leerlingen zelfstandig willen werken kunnen ze in stilteruimtes gaan zitten. Er zijn nog wel een paar conventionele klaslokalen (met barkrukken, dat dan weer wel), maar wat daar vooral opvalt is dat er geen bord meer aan de muur hangt. Het smart-/digi-/white-/blackboard is vervangen door een tweetal flatscreen tv’s; een voor de docent en een voor de leerling die iets van zijn werk tijdens de les wil laten zien. Via Airplay wordt de iPad van betreffende personen aan het bord gekoppeld en kijkt de hele klas direct mee met de activiteiten van de presentator. En het schrijven op het bord van vroeger, kan nu ook prima op je iPad.
Wat nog het meest indruk maakt zijn de Dialogue-rooms, of zoals een van de docenten ze noemt: de ‘digital campfires’. Dit zijn ronde akoestische ruimtes, met in het midden vier schermen, waar direct een veilige en intieme sfeer gecreëerd wordt, ideaal voor besprekingen of presentaties.

De iBooks
Waar we natuurlijk vanuit onze eigen activiteiten zo benieuwd naar waren, was de manier waarop ze met iBooks Author hun eigen materiaal ontwikkelen. Een van de editors vertelde uitvoerig over de totstandkoming van een boek: elk boek begint met een vraag die gekoppeld wordt aan iets uit de praktijk. Vaak wordt er een interview opgenomen met een politicus of specialist uit de medische of bedrijfswereld, die als rode draad telkens terugkeert binnen het boek. Elk hoofdstuk biedt informatie op verschillende manier aan en met behulp van verschillende apps (vaak de basisapps van Apple zelf?!) geven interactieve onderdelen de mogelijkheid tot verdieping.

EbolaDe boekjes bestaan uit maximaal vijftien pagina’s. Elk boekje behandelt een specifiek onderwerp, dat gekoppeld is aan iets uit het dagelijks leven. Zo behandelt een van de docenten bijvoorbeeld het immuunsysteem aan de hand van de recente uitbraak van ebola (de Engelse versie van het boekje is helaas niet meer gratis te downloaden maar absoluut de moeite waard om te bekijken! Deense versie is nog wel gratis). In totaal werken er zestien auteurs aan de boeken mee, die elk om de acht weken een boekje publiceren. Daar werken nog wel twee editors, twee grafisch vormgevers en een videobewerker aan mee. In totaal levert dit minimaal tien boeken per auteur per jaar op.

Wat opviel
De reis was buitengewoon inspirerend, niet alleen vanwege het mooie gebouw, de spannende aanpak van het onderwijs, de kwaliteit van de iBooks of het produceerproces dat VUC Syd in een korte tijd heeft weten te realiseren. Het waren vooral de docenten en mensen op de school die indruk hebben gemaakt. Bijzonder vriendelijk en gastvrij, open voor alle mogelijkheden en kansen. Waarschijnlijk komen ze in oktober naar Nederland om meer van onze scholen te ontmoeten tijdens de iScholenDag. Past bij de instelling die ze in alles uitdragen: ze proberen de leerlingen de wereld in te krijgen, maar de wereld ook binnen de school te halen. Daarbij spelen landsgrenzen geen rol. Onze conclusie? Ga eens kijken in Denemarken. Absoluut de moeite waard.