iSG Focus – iPads op het Farel College te Ridderkerk

De opmars van iPad als onderwijskundig instrument

Altijd internet bij de hand om even iets op te zoeken. Samen via iPad aan multimediapresentaties werken, op school of vanuit huis. En in plaats van een saai werkboek een spannende app gebruiken voor een oefening. Allemaal voordelen van het gebruik van iPad in de les, vinden Pim Hondebrink en Rick Horstink, leerlingen van tweetalig vwo-2 op het Farelcollege. Bovendien is het een handzaam en licht device dat tegen een stootje kan. ‘Maar soms is het ook wel fijn om gewoon met een leerboek en met pen en papier te werken,’ vinden Pim en Rick. Dat iPad toegevoegde waarde heeft in de les staat buiten kijf, maar de tablet is niet zaligmakend.

IPad is op het Farelcollege duidelijk aan een opmars begonnen. In augustus 2012 gingen er iPad-klassen van start in de eerste klassen tweetalig vwo en mavo. Dit jaar kwamen er negen eerste klassen bij, verdeeld over mavo, havo en vwo, zowel in de science- als de tweetalige opleiding. Goede zaak, vinden Peter-Bas Maaskant en Thijs Bok, iPad-coördinatoren en docenten op het Farel.

Andere dynamiek

‘Er zijn op het Farelcollege ongeveer dertig docenten die lesgeven met iPad’, zegt Peter-Bas, docent biologie en science. ‘Of ze het middel inzetten en hoe vaak is een eigen keuze. Ik gebruik iPad in iedere les en zou niet meer zonder willen.’ Dat is ook zo bij Thijs, docent biologie en SDV: ‘Door middel van een apple TV koppelen we iPad aan het DigiBord in de klas. Zo kunnen we snel en gemakkelijk informatie met de groep delen, van podcast uit iTunes tot allerlei apps. De leeromgeving breidt zo enorm uit. Een ander voordeel is dat je als docent niet meer steeds bij het bord hoeft te staan, maar met je tablet door de klas kunt lopen. Ook dat geeft een andere dynamiek aan de les.’

Leerdoel overstijgen

‘Het mooie van iPad is dat je het device kan aanpassen aan de manier van leren die bij de leerling past. Voor sommige is een podcast geschikt, anderen leren meer van een interactieve app. Je kan dus dezelfde les op verschillende manieren aanbieden en echt onderwijs op maat geven’, legt Peter-Bas uit. Thijs vult aan: ‘Een groot voordeel is dat je kunt meekijken in de werkomgeving van een leerling en precies kunt zien waar het goed gaat en waar niet. Je kan dan heel gericht het leerproces stimuleren. Jammer is dat uitgevers van educatieve apps een beetje achterblijven. Als docent ontwikkelen we natuurlijk ook zelf  creatief lesmateriaal in dialoog met leerlingen, maar dat kost tamelijk veel tijd.’ ‘Sommige leerlingen zijn ongelooflijk handig en weten veel meer over apps dan wij’, lacht Peter-Bas.

‘In een iPadklas bouw ik de les soms helemaal samen met de groep op. Gaaf als dat lukt, het device heeft dan echt een leerdoeloverstijgend effect.’

Dat is ook de ervaring van wiskundelerares Marja den Besten, die iPad sinds januari 2013 gebruikt in de derde klas van het tweetalig vwo. ‘Op dit moment hebben we acht iPads voor dertien leerlingen en slechts één lokaal met een wifi access point. De faciliteiten zijn dus vrij beperkt. Ik gebruik in mijn les iPad voor uitleg, het opzoeken van definities, oefentoetsen en hints. Leerlingen kunnen gemakkelijk dingen opzoeken met behulp van apps, die dieper op de stof ingaan dan wikipedia en google. Ze leggen via iPad sneller verbanden in de stof en kunnen makkelijk onderling samenwerken. Omdat de meeste apps Engelstalig zijn, worden ze bovendien vaardig in het geven van output in het Engels.’

Slechte pdf

Pim en Rick werken graag met iPad, maar niet voor alles. ‘Het lezen van ingescande boeken op iPad vind ik vervelend’, zegt Pim. ‘Het is vaak een slechte pdf. Ik lees liever uit een gewoon boek. Leuk vind ik Popplet, een app om samen aan een mindmap te werken. Je kan heel gemakkelijk tekst, afbeeldingen, google-maps en you-tube-filmpjes toevoegen en dit met elkaar delen via een weblog, op school of thuis.’ Rick: ‘Handig vind ik Flashcardlet en Wrts Mobile, een online overhoorprogramma. Ik gebruik deze app’s vaak om te kijken of ik de lesstof onder de knie heb. Typen op iPad doe ik niet graag en met de touchpen schrijven gaat niet goed, die lijn is te dik. Aantekeningen maken doe ik het liefst gewoon met pen op papier, dan onthoud ik het ook beter. En ik kan mijn notities niet kwijtraken door een crash.’

Ook de docenten zijn het erover eens dat iPad niet zaligmakend is en het beste werkt in combinatie met hard copy. ‘Het leerboek blijft bij mij leidraad’, zegt Marja. ‘Maar een tablet is een prima middel om de les uitdagender en flitsender te maken.’ Peter-Bas: ‘IPad kan niet alles vervangen, maar als je de kracht van het apparaat goed gebruikt, is het een prachtig onderwijskundig middel.’ Uiteraard zijn er ook een aantal valkuilen te noemen. Zoals de verleiding om spelletjes te doen of op Facebook te gaan tijdens de les. ‘Er zijn altijd leerlingen die eerder klaar zijn met een opdracht en dan een spelletje gaan doen’, zegt Thijs. ‘Daar moet je ze dan weer van lostrekken. Een manier om dit te tackelen is om de vaardige leerlingen in te zetten als een helpdesk voor degenen die minder handig zijn met het device. Zo blijven ze toch bij de les betrokken en ze helpen elkaar.’ Marja: ‘Mijn remedie tegen spelletjes is de les goed dichttimmeren, zodat er geen tijd overblijft.’ Peter-Bas: ‘De tablet kan een enorme stoorzender zijn en je moet extra goed orde houden. In het begin best lastig, omdat je zelf ook nog vaardigheid in het lesgeven met iPad moet ontwikkelen. Want onderschat niet hoeveel tijd en moeite het kost om handig te worden met het device.’ Thijs beaamt dat: ‘De ontwikkelingen in de ICT gaan in rap tempo en als docent moet je altijd zorgen dat je boven de stof blijft staan. Het vergt dus best veel van docenten.’